Otizm & Sosyal İletişim
Çocuğunuzun konuşma gelişimini uzmanıyla değerlendirmek için DoktorTakvimi Üzerinden Randevu Alın ➔
Sosyal iletişim; bireyin karşısındaki kişiyle etkileşim kurması, iletişimi başlatması ve sürdürmesi, ortak dikkat geliştirmesi, sıra alması ve duygu, düşünce ya da ihtiyaçlarını uygun yollarla ifade edebilmesini kapsayan geniş bir alandır.
Otizm spektrumundaki çocuklarda sosyal iletişim becerileri birbirinden farklı özellikler gösterebilir. Bazı çocuklar iletişim başlatmakta zorlanabilirken bazıları karşılıklı etkileşimi sürdürme, ortak dikkat kurma veya dili günlük yaşam içerisinde işlevsel biçimde kullanma konusunda desteğe ihtiyaç duyabilir.
Dil ve konuşma terapisi sürecinde amaç yalnızca çocuğun daha fazla kelime kullanmasını sağlamak değildir. Çocuğun iletişim kurma isteğini, karşılıklı etkileşimini ve sahip olduğu iletişim becerilerini günlük yaşam içerisinde daha işlevsel kullanabilmesini desteklemek önemlidir.
Hangi Alanlarda Destek Sağlanır?
Otizm ve sosyal iletişim alanında;
- iletişim başlatma,
- iletişimi sürdürme,
- ortak dikkat geliştirme,
- sıra alma ve karşılıklı etkileşim,
- istek ve ihtiyaçlarını ifade etme,
- jest ve mimikleri kullanma,
- farklı iletişim amaçlarını geliştirme,
- oyun sırasında iletişim kurma,
- sosyal ortamlarda iletişim becerilerini kullanma
gibi alanlarda çalışmalar yapılabilir.
Her çocuk aynı iletişim özelliklerine sahip olmadığı için terapi hedefleri de çocuğa özgü olarak belirlenir.
Sosyal İletişim Değerlendirmesi
Değerlendirme sürecinde yalnızca çocuğun ne kadar konuştuğuna bakılmaz.
Dil ve Konuşma Terapisti;
- iletişim başlatma becerisini,
- karşılıklı etkileşimi,
- ortak dikkat becerilerini,
- sözel ve sözel olmayan iletişim yollarını,
- oyun becerilerini,
- iletişim amaçlarını,
- dili sosyal ortam içerisinde kullanma biçimini,
- çocuğun ilgi alanlarını ve güçlü yönlerini
birlikte değerlendirir.
Çocuğun iletişim profili belirlendikten sonra günlük yaşamda en çok ihtiyaç duyduğu alanlara yönelik bireysel terapi hedefleri oluşturulur.
Terapi Süreci Nasıl İlerler?
Otizm ve sosyal iletişim çalışmalarında tek tip bir terapi programı uygulanmaz. Terapi süreci çocuğun yaşı, gelişim özellikleri, iletişim düzeyi, güçlü yönleri ve bireysel ihtiyaçlarına göre planlanır.
Terapi sırasında çocuğun ilgisini takip eden, karşılıklı etkileşimi artıran ve iletişim fırsatları oluşturan çalışmalar kullanılabilir.
Çocuğun ihtiyaçlarına göre;
- karşılıklı oyun ve etkileşimin artırılması,
- iletişim başlatma fırsatlarının oluşturulması,
- ortak dikkat becerilerinin desteklenmesi,
- sözel veya sözel olmayan iletişim yollarının geliştirilmesi,
- iletişimin farklı kişi ve ortamlara aktarılması,
- günlük yaşam içerisinde işlevsel iletişim becerilerinin kullanılması
üzerinde çalışılabilir.
Bu süreçte çocuğun yalnızca zorlandığı alanlara değil, neleri sevdiğine, neleri iyi yaptığına ve çevresiyle nasıl ilişki kurduğuna da odaklanılması önemlidir.
FLOORTIME Yaklaşımı
FLOORTIME, çocuğun bireysel farklılıklarını, ilgi alanlarını ve gelişimsel özelliklerini dikkate alan etkileşim temelli yaklaşımlardan biridir.
Bu yaklaşımda çocuğun ilgisini takip ederek karşılıklı etkileşim ve iletişim fırsatları oluşturulması hedeflenir. Çocuğun iletişim başlatması, etkileşimi sürdürmesi ve sosyal ilişkiler içerisinde daha aktif rol alması desteklenebilir.
Terapi sürecinde kullanılan yaklaşım ve yöntemler, çocuğun bireysel ihtiyaçlarına göre belirlenir.
Aile Katılımı
Sosyal iletişim becerilerinin yalnızca terapi ortamında değil, günlük yaşam içerisinde de desteklenmesi önemlidir. Bu nedenle aile iş birliği terapi sürecinin önemli bir parçasıdır.
Ailelere;
- çocuğun ilgisini takip etme,
- günlük rutinleri iletişim fırsatına dönüştürme,
- çocuğun iletişim girişimlerine yanıt verme,
- oyun sırasında karşılıklı etkileşimi destekleme,
- çocuğa iletişim başlatması için zaman ve fırsat tanıma
gibi alanlarda yönlendirmeler yapılabilir.
Amaç aileyi sürekli terapi uygulayan bir konuma getirmek değil, günlük yaşam içerisindeki doğal iletişim fırsatlarını daha işlevsel şekilde kullanabilmektir.
Ne Zaman Değerlendirme Alınabilir?
Çocuğun;
- iletişim başlatmakta zorlanması,
- karşılıklı etkileşimi sürdürmede güçlük yaşaması,
- ortak dikkat becerilerinin sınırlı olması,
- istek ve ihtiyaçlarını ifade etmekte zorlanması,
- sosyal iletişim becerilerinin günlük yaşamını etkilemesi,
- dil becerilerini farklı kişi ve ortamlarda kullanmakta güçlük yaşaması
durumlarında Dil ve Konuşma Terapisti tarafından değerlendirme yapılabilir.
Erken ve kapsamlı değerlendirme, çocuğun güçlü yönlerinin ve desteğe ihtiyaç duyduğu alanların belirlenmesine yardımcı olur. Terapi süreci de bu değerlendirme doğrultusunda çocuğun kendine özgü iletişim yolculuğuna göre planlanır.
